Zemene mesafynt: Epoka sędziów i książąt w historii Etiopii
Zemene mesafynt, znane również jako „Epoka sędziów”, „Epoka książąt” lub „Wiek książąt”, to okres w historii Etiopii, który trwał od drugiej połowy XVIII wieku do pierwszej połowy XIX wieku. Nazwa tego okresu pochodzi ze starotestamentowej Księgi Sędziów, a jego charakterystyka związana jest z rozpadem centralnej władzy cesarskiej oraz znacznym osłabieniem roli monarchii. W tym czasie Etiopia została podzielona na wiele regionalnych jednostek administracyjnych, które nie miały skutecznej władzy centralnej. W rezultacie tytuł cesarza stracił na znaczeniu, a realna władza często znajdowała się w rękach lokalnych arystokratów.
Periodyzacja okresu zemene mesafynt
Dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia epoki zemene mesafynt są przedmiotem debat wśród historyków. Tradycyjnie przyjmuje się, że początek tego okresu przypadł na 7 maja 1769 roku, kiedy to ras Mikael Syul zamordował marionetkowego cesarza Joasa I. Alternatywnie, niektórzy badacze wskazują na 13 października 1706 roku, datę śmierci Jozuego I Wielkiego, jako moment zapoczątkowujący stopniowy upadek dynastii Salomońskiej. Inni za początek tego okresu uznają wstąpienie na tron Joasa I 26 czerwca 1755 roku.
Ważnym wydarzeniem, które może być uznane za symboliczne rozpoczęcie epoki, była abdykacja Tekle Gijorgisa 8 lutego 1784 roku. Andrzej Bartnicki, polski historyk zajmujący się historią Etiopii, twierdzi, że Tekle Gijorgis był ostatnim cesarzem sprawującym rzeczywistą władzę nad całą Etiopią. Po jego abdykacji w kraju rządziło trzech cesarzy jednocześnie – Jozue III oraz dwóch uzurpatorów. Koniec zemene mesafynt przypada na 11 lutego 1855 roku, kiedy to Tewodros II został koronowany na cesarza.
Charakterystyka Epoki książąt
W okresie zemene mesafynt Etiopia stała się de facto rozdzielonym państwem bez silnej władzy centralnej. Władza cesarska została ograniczona do stolicy Gondaru, a sam cesarz często pełnił rolę marionetki w rękach potężnych arystokratów. Najwięksi przywódcy tego okresu nosili tytuł rasa i walczyli ze sobą o kontrolę nad różnymi regionami kraju. Wśród najważniejszych postaci tego czasu wymienia się rasy takie jak Mikael Syul, Ali Wielki czy Aligaz.
Arystokraci z prowincji Jedżu (Yejju) zdominowali politykę i walki o władzę. Jednak żaden z nich nie był wystarczająco silny, aby zjednoczyć kraj pod swoim panowaniem. Potrzebna była postać Kassy Hailu, który po koronacji jako Tewodros II zdołał przywrócić centralną władzę i zakończyć ten chaotyczny okres.
Cesarze okresu rozbicia dzielnicowego
W czasie zemene mesafynt wielu cesarzy sprawowało władzę, mimo że ich rządy miały charakter nominalny i były ograniczone przez potęgę arystokracji. Lista cesarzy tego okresu jest długa i złożona:
- Jan II (7 maja – 18 października 1769)
- Tekle Hajmanot II (18 października 1769 – czerwiec 1770)
- Susnyjos II (czerwiec – grudzień 1770)
- Tekle Hajmanot II (1770 – 13 kwietnia 1777)
- Salomon II (13 kwietnia 1777 – 20 lipca 1779)
- Tekle Gijorgis I (20 lipca 1779 – 8 lutego 1784)
- Jozue III (16 lutego 1784 – 24 kwietnia 1788)
- Tekle Gijorgis I (24 kwietnia 1788 – 26 lipca 1789)
- Ezechiasz (26 lipca 1789 – styczeń 1794)
- Tekle Gijorgis I (styczeń 1794 – 15 kwietnia 1795)
- Beyde Marjam II (15 kwietnia – grudzień 1795)
- Tekle Gijorgis I (grudzień 1795 – 20 maja 1796)
- Salomon III (20 maja 1796 – 15 lipca 1797)
- Jonasz (18 sierpnia 1797 – 4 stycznia 1798)
- Tekle Gijorgis I (4 stycznia 1798 – 20 maja 1799)
- Salomon III (20 maja – 15 lipca 1799)
- Dymitriusz (25 lipca 1799 – 24 marca 1800)
- Tekle Gijorgis I (24 marca – czerwiec 1800)
- Dymitriusz (czerwiec 1800 – czerwiec 1800)
- Yguale Tsyjon (czerwiec 1801 – 3 czerwca 1818)
- Joas II (19 czerwca 1818 – 3 czerwca 1821)
- Gigar (3 czerwca1821 – kwiecień1826)
- Beyde Marjam III (kwiecień1826)
- Gigar (kwiecień1826 –18 czerwca1830)
- Jozue IV (18 czerwca1830–18 marca1832)
- Gebre Krystos (18 marca1832 -?)
- Sahle Dyngyl (1832)
- Gebre Krystos (do8 czerwca1832)
- Sahle Dyngyl(pazdziernik1832–29 sierpnia1840)
- Jan III(30 sierpnia1840–październik1841)
- Sahle Dyngyl(pazdziernik1841-1845
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).